Er is iets magisch onweerstaanbaars aan pizza. Alleen al het woord tovert een glimlach tevoorschijn—en in Italië is het veel meer dan eten; het is een manier van leven. Van een Napolitaanse pizza met luchtige randjes uit de houtoven tot een stukje pizza bianca uit een Romeinse bakkerij: pizza kent in Italië talloze vormen en smaken.
Of je nu snel een pizza al taglio pakt voor onderweg, rustig aan tafel zit met een pizza al piatto, of een feestelijke pizza a metro deelt met vrienden: pizza is verweven met de Italiaanse cultuur—van feest tot alledaags moment, en altijd een reden om samen te genieten.
Maar voor niet-Italianen kunnen al die namen verwarrend zijn. Is pizza niet gewoon… pizza? Niet helemaal. In Italië veranderen stijl, vorm en zelfs hoe je het eet afhankelijk van de traditie. Laten we het stap voor stap bekijken.
Pizza al piatto: De klassieke ronde pizza
Dit is de meest voorkomende vorm van Italiaanse pizza in restaurants: een hele, ronde pizza die warm op tafel wordt geserveerd. Maar “pizza al piatto” betekent niet alleen de klassieke Napolitaanse versie—ook de dunne Romeinse variant valt hieronder.
-
Napolitaanse stijl: deeg met hoge hydratatie (60–65%), lange rijstijd van 8–24 uur volgens de Associazione Verace Pizza Napoletana. Sommige pizzabakkers gaan nog verder en laten het deeg dagenlang rusten voor meer smaak en verteerbaarheid. De pizza wordt kort op extreem hoge temperatuur gebakken, waardoor hij zacht en elastisch is, met de beroemde opgeblazen rand (cornicione).
-
Romeinse stijl: deeg met minder water (55–60%), kortere rijstijd, dun uitgerold en langer gebakken op lagere temperatuur. Het resultaat: knapperig, plat, bijna zonder rand.
Wat ze allemaal gemeen hebben, is de enorme variatie in toppings—van een simpele Margherita tot creatieve of seizoensgebonden combinaties.
Pizza al taglio: Pizza per stuk
Een echte Romeinse klassieker: gebakken in grote rechthoekige platen en verkocht per portie.
-
Deeg: zeer hoog in hydratatie (70–80%), lange koude rijstijd van 24–48 uur.
-
Textuur: krokant van onderen, luchtig en bubbelig van binnen.
-
Verkoop: soms vaste stukken (“al pezzo”), soms op gewicht—waarbij de pizzabakker met een schaar een stuk knipt en je per gram betaalt.
Op het eerste gezicht lijkt het op focaccia, zeker omdat beide allerlei toppings kunnen hebben. Het verschil zit in het deeg en de bereiding: pizza al taglio is lichter, luchtiger en sterker gefermenteerd; focaccia is compacter, broodachtiger en zachter gebakken.
Pizza a metro: Pizza per meter
Oorspronkelijk uit Campania, gebakken in lange houten platen en bedoeld om te delen. Het deeg lijkt op dat van pizza al piatto, maar is iets dikker zodat het meer beleg aankan.
Bijna altijd verkocht per gewicht: een halve meter, een hele meter, of nog meer. Vaak wordt de lengte verdeeld in verschillende smaken, zodat iedereen kan proeven. In vergelijking met pizza al taglio is pizza a metro steviger en vullender—perfect voor een lange maaltijd met vrienden of familie.
Pizza Gourmet: Moderne Italiaanse creativiteit
De laatste jaren hebben topchefs pizza naar een hoger niveau getild. Pizza gourmet wordt meestal al piatto geserveerd: een ronde pizza met deeg dat 48–72 uur (of langer) mag rijzen en belegd wordt met luxe ingrediënten zoals burrata, truffel of zeevruchten. Het resultaat is een lichte, geurige en makkelijk verteerbare bodem.
Soms vind je ook gourmet-beleg op pizza al taglio in hippe pizzeria’s in Rome of Milaan, maar standaard is dit een zitpizza voor in een restaurant.
Regionale pizza’s in Italië
Nu we de belangrijkste manieren hebben gezien waarop pizza in Italië wordt gegeten, is het tijd om in te zoomen op iets net zo fascinerends: de regionale variaties. Elke regio heeft zijn eigen manier om pizza te maken, beïnvloed door lokale ingrediënten, geschiedenis en tradities. Het zijn niet alleen gerechten, maar ook kleine culturele portretten van Italië.
Napels:
• Napolitaanse pizza – De originele stijl uit Napels: zacht, kauwbaar en met geblakerde randjes. Klassiekers als Margherita en Marinara zijn door UNESCO erkend als cultureel erfgoed. Het deeg rijst langzaam, tot wel 24 uur, en wordt op extreem hoge temperatuur (450–500°C) in slechts 60–90 seconden gebakken. Zo ontstaat de zachte, opvouwbare textuur.
Rome:
• Romeinse pizza al piatto – Dun en krokant, gemaakt met minder water in het deeg (55–60%), kortere rijstijd, en langer gebakken op lagere temperatuur. Het resultaat: een knapperige, bijna crackerachtige bodem zonder opgeblazen rand.
• Pizza al taglio – In rechthoekige platen gebakken, met deeg dat veel water bevat en langzaam koud fermenteert. Dit zorgt voor een luchtige, bubbelige structuur. Verkocht als vaste stukken (“al pezzo”) of per gewicht, waarbij de pizzabakker met een schaar een stuk afknipt.
Sicilië:
• Sfincione – Een dikke, sponsachtige pizza belegd met tomaat, uien, ansjovis en caciocavallo-kaas. Het deeg lijkt meer op brood: stevig, maar toch luchtig.
Puglia:
• Pizza Barese – Gebakken in ronde pannen met veel olijfolie. De korst is dikker en het beleg vaak tomaat, olijven en oregano. Het deeg rijst minder lang dan Napolitaans deeg, waardoor de textuur broodachtiger is.
Dit zijn slechts enkele van de bekendste stijlen van Italiaanse pizza. In werkelijkheid wordt pizza overal in Italië gebakken en gegeten—niet alleen in pizzeria’s, maar ook thuis. Elke stad, elk dorp en vaak elk huishouden heeft zijn eigen recepten en varianten, vaak doorgegeven van generatie op generatie.
Andere lekkernijen (niet helemaal pizza)
Hoewel ze gemaakt worden met pizzadeeg, worden deze gefrituurde of gevouwen varianten in Italië niet echt als “pizza” gezien. Het zijn smakelijke straatvoedsel-verwanten.
Napels:
• Pizza fritta – Gemaakt van hetzelfde deeg als de Napolitaanse pizza, maar dichtgevouwen en gefrituurd. Vaak gevuld met ricotta, mozzarella, salami of cicoli. Vroeger bekend als de “pizza van de armen”.
• Calzone napoletano – Ook van pizzadeeg, maar in de oven gebakken. Gevuld met tomaat, mozzarella en ham.
Puglia:
• Panzerotti – Kleiner dan pizza fritta, maar erg vergelijkbaar. Kort gerezen deeg met minder water, zodat het stevig genoeg is om te frituren. Meestal gevuld met tomaat en mozzarella, krokant van buiten en smeuïg van binnen.
Sicilië:
• Pitoni messinesi (pidoni) – Specialiteit uit Messina: gevouwen pizzadeeg, gefrituurd en gevuld met bijvoorbeeld andijvie, ansjovis en lokale kaas zoals tuma. Hartig, licht bitter en typisch Siciliaans streetfood.
Calabrië & Abruzzo:
• Gefrituurde calzoni – Populair op dorpsfeesten. Gevuld met kaas, groenten of vleeswaren, maar soms ook zoet, bijvoorbeeld met jam of ricottacrème.
Ligurië:
• Focaccia genovese – Eigenlijk geen pizza, maar een platbrood. Zacht, rijk aan olijfolie, soms met kruiden of ui. Italianen zien dit niet als pizza omdat er geen tomaten of mozzarella op zitten, al lijkt het voor buitenlanders soms op een pizza bianca.
Veelgestelde vragen over pizza
• Hoe zeg je pizza in het Italiaans?
Gewoon “pizza”, uitgesproken als PIET-sah.
• Is pizza Italiaans?
Ja. Hoewel Perzen en Grieken al vroeg platbroden met toppings maakten, is het in Napels dat de moderne pizza ontstond.
• Waar in Italië is pizza ontstaan?
In Napels. Daar groeide het eenvoudige brood met tomaat, mozzarella en basilicum uit tot de iconische pizza die in 2017 zelfs UNESCO-erfgoed werd.
• Is ananas op pizza illegaal in Italië?
Niet illegaal, maar zeker niet geliefd. In een authentieke Italiaanse pizza zul je het niet vinden.
• Napolitaanse pizza vs New York pizza?
Napolitaans: klein, zacht, direct gegeten. New York: groot, steviger, bedoeld om in punten te eten.
Een korte geschiedenis van pizza
• 6e eeuw v.Chr. – Perzië: eenvoudige platbroden gebakken op hete stenen.
• Oud-Griekenland: plakous, een platbrood met kruiden en kaas, meegebracht naar Zuid-Italië.
• Romeinse tijd: panis focacius, de voorloper van focaccia en pizza bianca.
• 1500s: tomaten bereiken Italië en worden uiteindelijk onmisbaar.
• 18e–19e eeuw, Napels: pizza wordt straateten voor de arbeidersklasse.
• 1830: de eerste officiële pizzeria opent in Napels.
• 1889: geboorte van de Pizza Margherita, gemaakt voor koningin Margherita.
• 20e eeuw: pizza verovert de wereld via Italiaanse emigranten.
• 2017: UNESCO erkent de kunst van het Napolitaanse pizzabakken.
Conclusie
Van Napolitaanse pizza tot Romeinse pizza al taglio, van panzerotti tot pizza’s van een meter lang: Italiaanse pizza komt in talloze vormen, elk met een eigen cultuur en smaak.
Rond, vierkant, gevouwen of gefrituurd—pizza is pure vreugde in deegvorm. Het is de perfecte reden om samen te komen en het bewijs dat de beste dingen in het leven langzaam rijzen… en smelten van de mozzarella.
